เสื่อทาทามิคือเสื่อปูพื้นแบบดั้งเดิมจากประเทศญี่ปุ่น มักจะมีขนาดพอเหมาะเท่ากับหนึ่งคนนอน โดยด้านบนจะปกคลุมด้วย “โกซา” (เสื่อฟาง) ที่ถักมาจากฟางข้าว โดยทั่วไปแล้ว เสื่อทาทามิจะมีความหนา 55 หรือ 60 มิลลิเมตร (ประมาณ 2.2 ถึง 2.4 นิ้ว) ถึงแม้ว่าปกติแล้วเสื่อทาทามิจะใช้สำหรับปูพื้น แต่เนื่องจากมันทำด้วยอิกุสะ (หญ้ากก) เสื่อทาทามิจึงสามารถทำหน้าที่กันกระแทกได้หลากหลาย
ภายในบ้านสไตล์ญี่ปุ่น เสื่อทาทามิจะถูกปูบนพื้นบ้าน ห้องที่ถูกปูด้วยเสื่อทาทามิส่วนใหญ่แล้วจะถูกออกแบบให้มีขนาดพอดีเหมาะเจาะที่จะสามารถปูเสื่อทาทามิได้ทั้งห้อง ขนาดของเสื่อทาทามินั้นมีหลากหลาย ขึ้นอยู่กับภูมิภาคและยุคสมัย เช่น ในเขตคันโต เสื่อจะมีขนาด 176×88 เซนติเมตร (ประมาณ 69×35 นิ้ว) ส่วนในเขตคันไซ เสื่อจะมีขนาด 191×95.5 เซนติเมตร (ประมาณ 75×38 นิ้ว) อพาร์ทเมนต์ส่วนใหญ่จะนิยมใช้เสื่อทาทามิขนาด 170×85 เซนติเมตร (67×33 นิ้ว)
อนึ่ง ห้องที่ญี่ปุ่นจะวัดขนาดด้วยจำนวนของเสื่อทาทามิ ยกตัวอย่างเช่น ห้องที่ปูด้วยเสื่อทาทามิได้ 6 ผืนพอดี จะเรียกว่า ห้อง 6 เสื่อ และห้องที่ปูได้ 4 ผืนครึ่ง จะเรียกว่าห้อง 4 เสื่อครึ่ง ในโบว์ชัวร์ของบริษัทจัดหาบ้านหรือที่อยู่อาศัย ขนาดของห้องจะถูกระบุด้วยตัวเลขง่าย ๆ เช่น “6” หรือ “8” ซึ่งหมายถึงจำนวนของเสื่อทาทามินั่นเอง ต่อให้ห้องนั้นไม่มีเสื่อทาทามิ ก็จะใช้มาตรวัดนี้เช่นกัน
ในประเทศญี่ปุ่น เป็นมารยาทอย่างหนึ่งว่าต้องถอดรองเท้าก่อนเข้าบ้าน เมื่อเข้ามาในบ้านแล้ว จะมีเพียงเท้าเปล่าหรือถุงเท้าเท่านั้นที่ได้สัมผัสเสื่อทาทามิ ด้วยคุณสมบัติกันกระแทกของเสื่อทาทามิ จึงสามารถนั่งหรือนอนลงได้เลย อย่างไรก็ตาม โดยปกติแล้ว จะปูเบาะประเภทอื่น ๆ เช่น ซาบูตอง ตอนนั่ง และฟูกตอนนอน
ประเภทที่หลากหลายของเสื่อทาทามิ
เสื่อทาทามินั้นมีหลากหลายประเภท เช่น เสื่อที่มีขอบผ้าและไม่มีขอบผ้า รวมถึงเสื่อทาทามิพิเศษสำหรับโทโคโนมะ (ประเภทหนึ่งของเว้ง) เสื่อทาทามิแบบมาตรฐานในประเทศญี่ปุ่นจะเป็นแบบมีขอบผ้า (เฮริทสึคิ ทาทามิ) เพราะมีขอบผ้าที่ช่วยป้องกันขอบและมุมของเสื่อ เสื่อทาทามิประเภทนี้จึงเหมาะสมที่สุด นอกจากนี้ ในส่วนของขอบนั้น ยังมีผ้าและสีจำนวนมากให้เลือกสรร เพื่อให้เหมาะสมกับสไตล์การตกแต่งของห้อง
เสื่อทาทามิแบบไม่มีขอบ (เฮรินาชิ ทาทามิ) ซึ่งแพร่หลายอย่างมากในจังหวัดโอกินาว่ามีอีกชื่อหนึ่งว่า เสื่อทาทามิริวคิว เป็นเสื่อทรงสี่เหลี่ยมจัตุรัสที่มีขนาดครึ่งหนึ่งของเสื่อทาทามิทั่วไป การผสมผสานเสื่อที่มีสีต่างกันและสลับทิศทางของการทอ สามารถสร้างความรู้สึกคล้ายกับการปูพื้นแบบตะวันตกมากขึ้น
เสื่อโทโคโนมะนั้น อย่างที่ชื่อบอกไว้ คือถูกทำขึ้นเป็นพิเศษเพื่อโทโคโนมะ ในประเทศญี่ปุ่น โทโคโนมะ คือพื้นที่ขนาดเสื่อหนึ่งผืนใหญ่ สำหรับจัดแสดงสิ่งต่าง ๆ เช่น ภาพ การจัดดอกไม้ และเครื่องปั้นดินเผา โดยจะยกระดับสูงขึ้นจากพื้นตรงส่วนอื่น ๆ ในบริเวณมุมของห้องรับรองสไตล์ญี่ปุ่น เสื่อทาทามิสำหรับส่วนนี้จะมีไว้เพื่อประดับตกแต่ง จึงต้องมีขอบที่โออ่าในแพทเทิร์นแบบดั้งเดิม หรือที่เรียกกันว่า มอน เบริ แต่เนื่องจากว่าเสื่อพวกนี้ไม่ได้มีไว้สำหรับใช้งานในชีวิตประจำวัน ความทนทานของเสื่อประเภทนี้จึงไม่เท่ากับเสื่อทาทามิทั่วไป